6–7 Kasım 2025 tarihlerinde, HECAS – Hekimbaşı Center for Advanced Studies ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleşecek STS Türkiye 2025: Teknotopyalar – Geçmişin, Bugün ve Geleceğin Tahayyülleri konferansımızın açılış konuşmacısını duyurmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz.
Bu yılki konferans, bilim, teknoloji ve toplum ilişkilerinin tarihsel, güncel ve geleceğe dönük tahayyüllerini; bu tahayyüllerin gündelik yaşamı, sosyal düzeni ve bilgi rejimlerini nasıl şekillendirdiğini tartışmaya davet ediyor. “Teknotopya” başlığı altında, teknolojinin yalnızca bir araç ya da altyapı değil, çoktürlü aktörler arası ilişkilerin kurucu ve dönüştürücü bir bileşeni olduğu perspektifini merkeze alan katkılara alan açıyoruz.
Bu bağlamda, Doç. Dr. Başak Ağın’ın açılış konuşması, konferansın kuramsal ve tematik ufkunu derinleştiren, disiplinler arası diyalogları zenginleştiren bir nitelik taşıyor. Posthümanizm, feminist teknobilim çalışmaları ve ekolojik düşünce alanlarında yürüttüğü öncü çalışmalarla tanınan Ağın, ulusal ve uluslararası akademik alanda önemli bir etki yaratmıştır.
Konuşma başlığı:
Teknotopyaların Ötesinde: Posthümanist Tahayyül ve Teknolojik Simbiyoz
Bu konuşma, STS, posthümanizm, feminist teknobilim çalışmaları ve ekolojik düşüncenin kesişiminde, teknolojiyi etik, estetik ve politik boyutlarıyla bütüncül olarak ele almayı amaçlamakta; teknotopya kavramını, teknolojik simbiyozun (ortakyaşamın) çoğulluğunu görünür kılacak şekilde genişletmeyi önermektedir. Böylelikle, konuşmada “teknotopya” kavramı posthümanist düşünce ve yeni materyalist yaklaşımlar çerçevesinde yeniden yorumlanacak, teknolojinin yalnızca bir araç ya da altyapı değil, aynı zamanda insan-dışı varlıklarla kurduğumuz ilişkilerin hem kurucu hem de dönüştürücü bir unsuru olduğu öne sürülecektir. Posthümanizm, insanı merkeze alan epistemolojilerden uzaklaşarak insanı, teknik nesneler, biyolojik organizmalar, veri akışları ve ekolojik süreçlerle örülü çoklu ağların bir aktörü olarak konumlandırır. Bu çerçevede teknotopyalar, salt ütopya/distopya ikiliğine indirgenemeyecek, karmaşık, çelişkili ve çok katmanlı simbiyoz alanları olarak kavranabilir.
Konuşmanın ilk bölümünde, Rosi Braidotti, Donna Haraway, Karen Barad ve Jane Bennett’in düşüncelerinden hareketle posthümanist tahayyülün teknotopya tartışmalarına nasıl yeni bir yön verebileceği tartışılacaktır. Burada özellikle “yoldaş türler” ve “canlı madde” kavramları üzerinden, teknolojik nesnelerin toplumsal imgelemdeki eyleyiciliğine odaklanılacaktır. Bu yaklaşım, teknolojiyi kendi öykülerini, dirençlerini ve imkânlarını taşıyan aktörlerin kümeli bir ağı olarak okumayı mümkün kılar.
İkinci bölümde, bilim-kurgu edebiyatı ve çağdaş sanat pratiklerinden seçilmiş örneklerle teknotopyaların kültürel, çevresel ve politik katmanları incelenecektir. Yapay zekâ ile kurulan etik ilişkiler, biyoteknolojik müdahalelerin estetik-politik boyutları ve iklim teknolojilerinin ekogotik tahayyülleri gibi örnekler vasıtasıyla, teknolojik gelecek tahayyüllerinin duygusal, bedensel ve ekolojik ilişkiler üreten mekânlar üzerinden kurgulanmasını tartışacaktır.
Son bölümde, konuşma, teknotopyaların kapsayıcı bir etik-politik çerçevede nasıl yeniden tasarlanabileceğine dair bir tartışma sunacaktır. Bu çerçevede “iyi bir teknoloji” sorusu, yalnızca işlevsellik ya da verimlilik üzerinden değil, çoktürlü ortak yaşamın sürdürülebilirliği, karşılıklılık ve ekolojik adalet gibi ölçütler üzerinden değerlendirilecektir. Böylelikle, teknotopyalar, insan-merkezci gelecek vizyonlarının ötesine geçerek, insan-dışı varlıkların da hayal gücüne dâhil olduğu karşılıklı üretim alanları olarak yeniden tahayyül edilebilir.
Anahtar sözcükler: Teknotopya, posthümanizm, canlı madde, simbiyoz, türlerarası adalet

Biyografi: Doç. Dr. Başak Ağın, TED Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyesi ve PENTACLE sitesinin kurucusudur. Posthümanizm: Kavram, Kuram, Bilim-Kurgu kitabının yazarı, Posthuman Pathogenesis ve Beşeri Bilimlerin 50 Rengi kitaplarının ortak editörü, Ekofobi Hipotezi kitabının çeviri editörü ve Canlı Madde kitabının çevirmenidir. Posthümanizm, maddeci ekoeleştiri ve ekomedya alanlarında ulusal ve uluslararası makaleleri, kitap bölümleri ve konferans bildirileri bulunmaktadır.